خواهد رسيد ، هركس مردم را به سوى آن دعوت نمايد ، به راه راست و مستقيمى هدايت نموده است . آنگاه على ( ع ) خطاب به حارث همدانى فرمود : « خذها يا أعور » ؛ يعنى ، اى اعور اين حديث را از من به يادگار بگير ! « 1 » توضيح حديث اين حديث از نكات جالبى برخوردار است كه مهم‌ترين آن‌ها را در اينجا توضيح مىدهيم : 1 - در اين حديث ، اين جمله آمده است : « قرآن ، اخبار گذشته و آينده را در بردارد . » كه در اين جمله ، چند احتمال به نظر مىرسد : الف - ممكن است منظور از اخبار آينده حوادثى باشد كه در جهان آخرت به وقوع خواهد پيوست ، زيرا قرآن انسان را به عالم برزخ و حساب ، روز بازپسين و روزى كه نتيجه و پاداش اعمالش را از نيك و بد خواهد ديد ؛ متوجه مىسازد و از چنين عوالم و حوادثى خبر مىدهد و شايد اين احتمال قوىتر از احتمالات بعدى باشد . مؤيد و گواه اين مطلب جمله‌اى است كه على ( ع ) در ضمن خطبه‌اى مىفرمايد : « اين قرآن خبر گذشتگان و آيندگان شما را در بردارد . اين قرآن حكم اختلافات و منازعات شما را روشن مىسازد . اين قرآن اخبار روز بازپسين و معاد شما را نيز بازگو مىكند . » ب - ممكن است ، آينده اشاره به پيشگويىهاى قرآن باشد زيرا قرآن از حوادثى اخبار داده است كه اين حوادث سال‌ها بعد از نزول قرآن تدريجا به وقوع پيوسته و خواهد پيوست . ج - احتمال سوم اين است كه منظور از اخبار آيندهء قرآن همان اخبار ملل و اقوام گذشته باشد كه قرآن از وقوع آن‌ها و اين كه آن‌ها بدون كم و كاست در ميان آيندگان نيز جريان پيدا خواهد نمود ، خبر مىدهد . ( 1 ) - بنابراين احتمال ، جملهء مذكور اشاره به معناى اين آيه شريفه مىباشد كه مىگويد : لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ « 2 » شما نيز روش اقوام گذشته را موبه‌مو اجرا خواهيد نمود و مسير آنان را در انحراف از

--> ( 1 ) « كتاب اللّه فيه نبأ ما قبلكم و خبر ما بعدكم و حكم ما بينكم و هو الفصل و ليس بالهزل . . . » : سنن دارمى ، 2 / 435 ؛ صحيح ترمذى ، 11 / 30 با مختصر تفاوت در الفاظ ؛ بحار الانوار ، 9 / 7 نقل از تفسير عياشى . ( 2 ) انشقاق / 19 .